• ABONNEREN
  • U kunt zich nu abonneren op onze columns, artikelen en interview specials. U wordt dan via e-mail automatisch op de hoogte gebracht als er een nieuwe column, nieuw artikel of interview special verschijnt.

    E-mail:
    Columns:
    Artikelen:
    Interview
    specials:
    Loopbaan
    magazines:
    U wilt:













« Terug

Beste Jetta

Een tijdje geleden stond ik wat na te praten met een personeelsfunctionaris van een kleinere gemeente. We hadden even daarvoor samen met een manager van een afdeling een lastige casus besproken. Want wat te doen met een chronisch depressieve medewerker op leeftijd, die ondertussen al meer dan anderhalf jaar thuiszit, en waarvan het de vraag is wat zijn toegevoegde waarde voor de gemeente de komende jaren nog zal zijn.

“Dit is één geval, maar zo hebben we er nog wel een stuk of drie”, verzuchtte ze. “Ja, ik snap wel dat het vervelend is voor deze mensen; de één is depressief, de ander heeft ADHD en bij de volgende weet ik alleen dat hij zo chaotisch is dat er niets uit zijn handen komt, maar je kunt het er eigenlijk niet meer bij hebben. We hebben de laatste jaren enorm moeten bezuinigen, dus ook zo’n 10% op de personele bezetting. Tegelijkertijd krijgen we er als gemeente steeds meer taken bij. De druk op de ambtenaren groeit steeds meer en je kunt je niet meer veroorloven dat een aantal mensen nauwelijks een bijdrage levert in de productie. De collega’s pikken het gewoon ook niet meer.”

Ik snapte het. Natuurlijk bestaat het beeld van de luie ambtenaar nog steeds. Maar laten we eerlijk zijn, er wordt door het overgrote deel heel hard gewerkt en de druk vanuit de burgers en de politiek wordt almaar groter. Het begint dus te piepen en kraken binnen het ambtenarenapparaat.

Als ik naar kantoor terugrijd denk ik, met dit gesprek in gedachte, terug aan de feestelijke opening een week eerder van het Regionale Werkbedrijf. Als genodigde mocht ik deze happening meemaken. Staande in een snoeihete hal, wat mijn humeur niet erg bevorderde, mocht ik getuige zijn van de feestelijke opening. Het programma voltrok zich volgens een bekend stramien: vlotte presentator interviewt bobo’s, in dit geval de staatsecretaris, de wethouder en de landelijke directeur van het UWV. Alle drie zijn ze, uiteraard, van mening dat de oprichting van het Regionale Werkbedrijf een grote stap voorwaarts is. En hetzelfde geldt voor de nieuwe participatiewet. Vrolijk en ongedwongen wordt gesproken over de grote mogelijkheden die er zijn om mensen met een arbeidsbeperking te gaan integreren binnen organisaties. Je moet dus, volgens de staatssecretaris, gewoon kijken welke taken je medewerkers eigenlijk beter niet meer zelf zouden kunnen doen. Ze geeft een voorbeeld: kopiëren of koffiehalen. Afpellen heet dat. En de ruimte die dan ontstaat kun je laten invullen door iemand uit de doelgroep. Bijvoorbeeld door iemand met een verstandelijke of psychische beperking. De staatsecretaris wist ons te vertellen dat dit grote voordelen had, want je hebt dan te maken met gemotiveerde, loyale mensen, die ook nog eens over bijzondere talenten beschikken. Een win-winsituatie dus.

Hierna kregen we uiteraard de voorbeelden uit de praktijk. Er was een vertegenwoordiger van een bedrijf die iemand uit de doelgroep had aangenomen bij de facilitaire dienst. En dat bleek een groot succes. Bij een ander voorbeeld bleek de catering de aangewezen plek voor deze werknemers. Gezien de omvang van deze organisaties vond ik persoonlijk de participatie uit de doelgroep (1 tot 3 mensen) niet erg overweldigend, maar dat mocht de pret op het podium niet drukken.

Het programma werd vervolgd met een trits grote organisaties die hun intentie uitspraken om het aantal medewerkers met een arbeidshandicap fors te gaan verhogen. Een enorme opsteker voor de doelgroep, waarvan zelf overigens geen spoor te bekennen was.

Na het vernemen van al deze goede voornemens en de plechtige opening door de staatssecretaris, hieven wij het glas en gingen wij weer over tot de orde van de dag.

Voor er misverstanden over mij ontstaan, wil ik duidelijk maken dat ik vind dat alle mensen recht hebben op geluk. En ik realiseer me als geen ander dat het hebben van werk hier een enorme bijdrage aan kan leveren. Dus ik gun iedereen zijn of haar plek op de arbeidsmarkt van harte. En als ik hier een bijdrage aan kan leveren dan doe ik dat graag. Waar het mij om gaat is de dubbelhartigheid van de politiek.

Het kan de staatssecretaris toch zelf ook niet ontgaan zijn dat de prestatiedruk op de arbeidsmarkt steeds meer toeneemt; niet in de laatste plaats door allerlei overheidsmaatregelen. De hierboven aangehaalde gemeenten die moeten bezuinigen, maar ook steeds meer taken krijgen. Ditzelfde geldt voor scholen. Culturele instellingen moeten door ingrepen van de politiek fors krimpen, evenals zorg- en hulpverleningsinstellingen. Dan heb ik het over sectoren waar traditioneel veel gesubsidieerd werk door arbeidsgehandicapten werd verricht en waar dit werk onder druk van de bezuinigingen de laatste jaren volledig is weggesaneerd. De overgebleven medewerkers moeten alle zeilen bijzetten om de zaken draaiende te houden. De tendens om medewerkers die boventallig zijn of onvoldoende kunnen bijdragen – vaak noodgedwongen – buiten de deur te zetten neemt eerder toe dan af.

En het bedrijfsleven dan? Dit was, op enkele grote multinationals na, nooit een broedplaats voor arbeidsparticipatie van arbeidsgehandicapten. Bedrijven zijn vooral druk met concurreren en winstmaximalisatie en hebben daar alle vitale medewerkers bikkelhard bij nodig; de survival of de fittest. En natuurlijk zijn velen ook nog bezig om te herstellen van de economische crisis waar ze de afgelopen jaren mee geconfronteerd zijn.

Ik wil best geloven dat er bedrijven zijn die mensen met een arbeidshandicap prima kunnen inzetten. Waarbij deze handicap misschien zelfs wel een pre is. Het regelmatig aangehaalde voorbeeld van autistische mensen die beter dan anderen in staat zijn om computerprogramma’s te testen is daar een bewijs van.

Maar of dat ervoor kan zorgen dat het wegvallen van de subsidiebanen (ID Banen) en het bezuinigen op de sociale werkvoorziening gecompenseerd gaat worden en dat daarbij de beoogde toestroom van Wajongers naar de arbeidsmarkt gaat lukken, lijkt mij een serieuze vraag.

En wie is dan de dupe? De nu door de staatssecretaris zo bewierookte arbeidsgehandicapten. Zij zullen werkloos thuiszittend merken dat het sociale vangnet voor hen voor steeds meer verdwijnt.

Adri van der Kemp, directeur BHP Groep en DDLC en schrijver van 50+ met perspectief

Columns    Publicaties